Παρατηρητήριο Αχαϊκής Δημογραφίας και Διοικητικής Ιστορίας
Αχαΐα: Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση
| Η μελέτη του Θ. Λουλούδη Αχαΐα: Οικισμοί, Οικιστές, Αυτοδιοίκηση εκδόθηκε πρόσφατα από τη Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης της Ν.Α. Αχαΐας.Το βιβλίο βρίσκεται ήδη στα βιβλιοπωλεία της Πάτρας, αλλά και της υπόλοιπης Αχαΐας, καθώς και σε επιλεγμένα βιβλιοπωλεία της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Παράλληλα το υλικό της έκδοσης θα είναι σύντομα προσβάσιμο και ηλεκτρονικά μέσα από το site της Ν.Ε.Π.Α.
Η μελέτη διερευνά το σημερινό νομό Αχαΐας από τη Φραγκοκρατία (1204) μέχρι τις μέρες μας ως προς τους οικιστές του, τους οικισμούς του και την αυτοδιοίκησή τους. Διερευνά την απογραφική ιστορία, τη διοικητική ιστορία και άλλες συναφείς πληροφορίες για κάθε οικισμό, διαμέρισμα, δήμο και επαρχία, αλλά και τον ίδιο το νομό (διοικητικές μονάδες). Ό,τι δηλαδή αποτελεί την «τοπικότητα» ενός χώρου. Συνθέτει παραμέτρους που, ενώ η καθεμιά φαίνεται αυτόνομη, όλες μαζί δημιουργούν ένα νέο σύνολο, αυτό που δίνει στον οικισμένο χώρο κοινωνική λειτουργία, δηλαδή τον κάνει αντικείμενο της ιστορίας. |
|
Η μελέτη ξεκίνησε το 1990, με την αναζήτηση και συγκέντρωση όλων των απογραφών. Έτσι δημιουργήθηκε ένας πλήρης κατάλογος των οικισμών του νομού και αποτυπώθηκε η πορεία τους προς την ανάπτυξη ή τη συρρίκνωση και τελικά την εγκατάλειψη ορισμένων. Αναδείχτηκαν όμως και νέα ερωτήματα για κάθε οικισμό χωριστά. Πότε και γιατί δημιουργήθηκε, πότε και γιατί μετακινήθηκαν οι κάτοικοί του, πότε και γιατί ο πληθυσμός του αυξήθηκε ή μειώθηκε, ποια η χρονική διάρκεια του, ποια η θέση του μέσα στο ζωτικό του χώρο, ποιο το μέγεθος και η μορφολογία του, γιατί ορισμένοι δείχνουν περισσότερο ανθεκτικοί στο χρόνο, πώς συνδέεται η μείωση του πληθυσμού ενός οικισμού με την αύξηση του πληθυσμού ενός άλλου, γιατί υπάρχουν περιοχές της Αχαΐας όπου οι οικισμοί είναι πιο παλιοί ή οι πληθυσμοί πιο σταθεροί κ.ά.
Για να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, η μελέτη επεκτάθηκε σε επιπλέον πεδία για κάθε οικισμό όπως είναι: οι διοικητικές μεταβολές, οι εμφανίσεις νέων οικισμών, οι μετακινήσεις πληθυσμών και οικισμών, οι ετυμολογίες των ονομάτων των κατοικημένων τόπων, αλλά και η εργασιακή κατάσταση του πληθυσμού (ηλικία, φύλο, επάγγελμα κ.ά.), ο αριθμός των κτηρίων κ.ά. Ολοκληρώθηκε με τη φωτογράφηση των οικισμών, τις επιτόπιες επισκέψεις και τη χρήση κάθε σχετικού εγγράφου και πληροφορίας.
Η μελέτη εισέρχεται επιφανειακά στην ιστορία και τη λαογραφία. Εννοείται ότι δεν αποτελεί εμπεριστατωμένη ιστορικό-λαογραφική εργασία. Η προσέγγιση γίνεται μόνο σε ό,τι αφορά στους οικισμούς.
Είναι πολλοί αυτοί που έχουν ασχοληθεί με τους οικισμούς, τους οικιστές και τη διοίκησή τους. Το επιπλέον εγχείρημα στη συγκεκριμένη μελέτη είναι ότι: η έκταση της εξεταζόμενης περιοχής (νομός) είναι μεγάλη, το επίπεδο ανάλυσης (οικισμός) λεπτομερές, το υπό εξέταση χρονικό διάστημα μεγάλο (1204-2010), η ακρίβεια των στοιχείων είναι η εγγύτερη δυνατή στις πηγές και ο τρόπος παρουσίασης νέος.
Έως το 1999 έγινε συστηματική προσπάθεια συλλογής και ταξινόμησης των πληροφοριών και η μελέτη είχε σχεδόν ολοκληρωθεί. Ωστόσο δεν πραγματοποιήθηκε έκδοση. Το 2009 συμπτωματικά παρουσιάστηκε στον κ. Γ. Αγγελόπουλο, πρόεδρο της Ν.Ε.Π.Α. Ν.Α. Αχαΐας. Την κατανόησε αμέσως και συμφώνησε σχετικά με το ενδιαφέρον που παρουσίαζε. Αντίστοιχο ενδιαφέρον έδειξε και ο νομάρχης Αχαΐας, κ. Δ. Κατσικόπουλος. Ο κ. Αγγελόπουλος εισηγήθηκε τη χρηματοδότηση της αναγκαίας επανάληψης των αυτοψιών και συνεργάστηκε μαζί μας σε όλα τα απαραίτητα βήματα, για να φτάσουμε μέχρι την έκδοση. Η κύρια χρηματοδότηση της μελέτης έγινε από την DATAR.C. Επιπλέον χρηματοδότηση για τους επιτόπιους έλεγχους από τη Ν.Ε.Π.Α. Ν.Α. Αχαΐας και τη Ν.Α. Αχαΐας (2009). Η χρηματοδότηση της εκτύπωσης έγινε από την Τ.Ε.Δ.Κ.Ν.Α. (2010).